Aurten, besteak beste, ‘Teknologia berriak hezkuntzan’ irakasgaia ematen dut Mondragon Unibertsitatean, Lehen Hezkuntzan Graduan (2. mailan), Iñigo Arriaran, Luis Brazo eta Beñat Doxandabaratzekin batera. Hasieratik laurok garbi genuen gure gaian ikasleek lortu beharrekoa:

• Informazio eta komunikazio teknologiek, IKTek, gizartean eta hezkuntzan duten eragina ezagutu eta hartaz gogoeta egitea.
• Zientziak, gizarteak eta garapen teknologikoak elkarren artean duten eragina ezagutzea.
• IKTek eta haiek hezkuntza-praktikarako, garapen pertsonalerako eta gizartearen integrazioa eta kohesioa lortzeko duten ahalmena ezagutzea.
• Ikasgelako interakziorako eta komunikaziorako prozesuak eta bitarteko teknologikoak ezagtuzea.
• Irakaskuntza-ikaskuntzako prozesua ahalbidetu eta aberastu ez ezik, lehen hezkuntzan IKTak barne ere hartzen dituzten esperientzia berritzaileak ezagutu, diseinatu, aplikatu eta ebaluatzea.

Aurreko guztia oso garrantzitsua iruditu arren, beste helburu batzuk ere erdietsi nahi genituen, zeharka bazen ere:

• Sortutako edukiak gizarteratzea.
• Sarean euskarak duen presentziari bultzadatxo bat ematea.

Horiek buruan hasi ginen irakasgaia lantzen eta,  jarraian, burutu ditugun proiektuetako bat azalduko dut: Web 2.0 tresnak hezkuntzarako prest.  Labur esateko, ikasleek taldeka egin dute lan. Talde bakoitzak Web 2.0 tresna bat hautatu eta hari buruzko ondorengo puntuak landu ditu:

• Sarrera: hautatutako tresna zein den, zer egiten duen, zergatik hautatu duten…
• Erabilera pedagogikoa: pedagogikoki zein erabilera ikusten dioten, adibide konkretuak emanez.
• Idatzizko tutorialak eta bideotutorialak (euskaraz): formatu ezberdinetan eman dituzte tutorialak, denak euskaraz (aldez aurretik zeudenak itzuliz edo berriak sortuz). Hainbat talde bideotutorialak sortzera ere animatu da.
• Ondorioak

Irakasleok Google Sites bat partekatu dugu ikasleekin, eta talde bakoitzak orri bat eta hainbat azpiorri sortu ditu bertan. Hasieratik denok denon lana ikusteko aukera izan dugu eta baita denok denongandik ikasteko ere. Ez hori bakarrik, gelaka (4 gela ditugu) talde bakoitza irakaslearen rola hartu eta bere ikaskideen irakasle izan da, hautatutako tresna azalduz eta haren erabilera erakutsiz. Oso interesgarria izan da ikustea nola moldatu diren irakasle lanetan. Amaitzeko, denek denen lanak baloratu dituzte/ditugu. Irakasleok ikasleak zoriondu nahi ditugu bai izan duten jarreragatik eta baita egindako lana eta lortutako emaitzengatik ere.

Esan beharra dago esperientzia oso aberasgarria iruditu zaigula. Horregatik, bai esperientzia eta baita gure lanaren emaitza ere guztiokin partekatu nahi dugu. Ez hori bakarrik, zuen ekarpenak jasotzeko gonbidapena ere luzatu nahi dizuegu. Beraz, norbaitek tresna hauen inguruan ekarpenen bat egin nahi badu edo gure bildumari beste erremintaren bat gehitu, ipini gurekin harremanetan, iruzkin bat utziz dagokion tresnaren orrian edo orri nagusian bertan. Ederra izango litzateke beste unibertsitateren batean antzeko zerbait egiten ari bazarete, gure lanak batuz, bilduma osatzen joatea, ezta?

Egin klik irudiaren gainean, web 2.0 tresnen gunera joateko.

Mondragon Unibertsitateko online taldean nagoenetik, Moodle plataformarekin harreman oso estua dut; izan ere, nire zereginetako bat fakultate ezberdinetako irakasleen online formazioa da, eta unibertsitatean horixe da erabiltzen dugun plataforma, bai gure online ikastaroak garatzeko eta baita gure aurrez aurreko irakasgaiak osatzeko ere.

Moodle eta Web 2.0 tresnen arteko  integrazioa da gure helburuetako bat eta, bide horretan, Iñaki Larrea (@ilarrea) lankideak eta biok ikastaro bat garatu dugu gure irakasleak online irakaskuntzan trebatzeko asmoz: Curso para la  Formación de profesores online: metodologías activas e integración de herramientas 2.0 en Moodle. Ikastaroa Berlinen, Online Educa Berlin 2011n, eta MoodleMoot Spain 2011 Donostian aurkezteko luxuzko aukera izan dut (aurkezpenetako bat streaming bidez bota zuten eta grabatuta dago; beraz, beste batean ipiniko dut hemen, online formazioan edo Moodle plataforman interesatuta egonez gero, ikusi ahal izateko).

Gaur, dena den, duela aste batzuk Donostian ospatutako MoodleMootean (Moodle Plataformaren erabiltzaile, garatzaile, administratzaile, eta abarren topaketa) ezagututako Joyce Seitzinger-en Moodle Tool Guide for Teachers delakoaz hitz egin nahi dizuet. Moddle erabiltzen hasten diren irakasleak askotan galduta ibiltzen dira, ez baita erraza  helburu jakin baterako zein tresna erabil daitekeen jakitea hasiberritan. Joycek taula interesgarri bat garatu du zeinetan alor teknikoa eta pedagogikoa elkartzen dituen. Zer lortu nahi duzu? Bada, horretarako tresna jakin hau egokiagoa da beste hura baino. Horixe da azken finean taulak eskaintzen diguna. Taula ezagutu nuenean, oso interesgarria iruditu eta euskaratzeko dudan materialaren karpetan sartu nuen, eta hortxe nuen ea tartea noiz hartuko nuen zain.

Baina ez zen geratu hor kontua. Bizitzak, zoriak edo nik zer dakit zerk  Joyce  aurrez aurre ezagutzeko aukera eman zidan aipatutako jardunaldietan. Bere hitzaldia entzuten ari nintzela, eta geroago berarekin hitz egiten, konturatu nintzen  Australian bizi ala Ordizian, zer gertu egon daitezkeen bi pertsona: juxtu-juxtu gai eta interes berdintsuen inguruan mugitzen gara eta lan egiten dugu. Bide batez, eskerrak eman nahi dizkiot Joyceri ez bakarrik egiten ari den lanagatik, baita Australiara gonbidatzeagatik ere!

Kontuak kontu, hementxe dago bere  ‘Moodle Tool guide for Teachers’ ezaguna euskarara itzulia. Beti bezala, eskertuko nizueke edozein akats ikusten baduzue edo zerbait ez dela ondo ulertzen iruditzen bazaizue,  jakinaraztea.

Egin klik irudiaren gainean, jatorrizko neurrian ikusteko edo jaisteko.

Duela hilabete batzuk Argiakoek XXI. mendeko irakasleari buruzko gogoeta txiki bat egin nezan eskatu zidaten, urtekarian argitaratzeko.  Ahaztuta nengoen, egia esateko, baina gaur artikulua Argian argitaratu dute eta Gazteaukerakoek nire Facebookeko horman jarri didate lotura; beraz, hementxe uzten dizuet duela hilabete batzuk egindako hausnarketa. Gaia interesatuz gero lasai irakur dezakezue, gauzak ez baitira ezertxo ere aldatu idatzi nuenetik hona.

XXI. mendeko irakaslea

Irakaskuntza: Digitalizazioak dakartzan erronkei aurre egiteko gaitasuna ez du programa batek ekarriko, irakasleen jarrerak eta aldaketarako beharra sumatzeak baizik.

Eskola 2.0 egitasmoak irakaslearen figuran, rol edo zereginean ekarriko duen aldaketari buruzko hausnarketa egitea eskatu didate. Ez da erraza jakitea zenbaterainokoa izango den; izan ere, egitasmoak egitasmoak dira, eta benetako aldaketak ez dira ordenagailu batzuk gelan sartuta emango. Hori baino askoz ere gehiago beharko da. Has gaitezen, baina, hasieratik.

Azal dezagun lehenik Eskola 2.0 Programak zer izan nahi duen. Egitasmoak hezkuntzan Informazioaren eta Komunikazioaren teknologia berriak sartu nahi ditu, ohiko ikasgelak ikasgela digital bilakatuz, irakasleak IKT gaitasunetan trebatuz, ikasgeletako metodologia aldaketari lagunduz, eten digitala murriztuz, beste ikastetxeekin lankidetza bultzatuz… Heziketaren kalitatea hobetzea da azken helburua. Ez da ahuntzaren gauerdiko eztula! Jaurlaritzaren Kontseiluak 2009ko ekainaren 5ean erabaki zuen Euskal Autonomia Erkidegoan programa hori sartzea, eta hori, Eusko Jaurlaritzaren hitzetan, “2010. urteko ekitaldian ikusiko da Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloko ikasgelak guztiz digitalizatu, irakasleak software librea eta metodologia berriak erabiltzeko prestatu eta multimedia-edukiak egiten direnean”.

Programaren planifikazio, epe, helburu eta betetze mailan sartu gabe, esan beharra dago, egun, ez dagoela eskolak digitalizazioaren aroan sartu beste aukerarik; izan ere, eskolatik kanpo eremu guztietan XXI. mende digitalizatuan bizi garen bitartean, barruan, oro har, XIX. mendeko beharretara egokitutako eskola eredua erreproduzitu besterik ez dugu egiten. Aldaketara inguratu nahian edo, urrats txikiak ematen ari gara; halere, urrutitik ere ez dugu bizi garai hauek eskatzen duten birplanteamendu eta iraultza. Aldaketa lortuko badugu, hura hezkuntza komunitatea osatzen dugun guztion eskutik etorri beharko da. Irakasleok giltza gara aldaketa hori gauzatuko badugu. Baina nahi dugu? Prest gaude? Sinesten dugu horretan?

Garbi dago teknologia berriak eguneroko praktikan txertatzeak irakasleon rola aldatzea ekar dezakeela, eta ekarri beharko lukeela. Jada ez da nahikoa irakasleak informazioaren igorle hutsak izatearekin; izan ere, informazioa ikasliburu, betiko entziklopedia eta irakasleon jakintzatik harago eskura baitaiteke; hortxe daukagu, sarean, denon eskura. Baina, kontuz! XXI. mendeko irakasleak ez du teknologiaren menpe bizi behar, teknologia bere mesederako erabili behar du, bere helburu didaktikoak errazago lortzeko.

Aldaketa unearen trena galdu nahi ez badugu, irakasleok beste konpetentzia batzuk garatu beharko ditugu: ikaskuntza-irakaskuntza prozesuan tutore eta gidari lanak egiteko gai izan, informazio uholdearen aurrean gure ikasleak ito ez daitezen eta autonomiaz eta kritikotasunez joka dezaten saiatu, gure baliabideak diseinatzeko urratsak eman (horretarako digitalki konpetenteak ere izan beharko dugu), beste irakasleekin elkarlanean aritzeko gaitasuna areagotu (horrela baino ez dugu lortuko gure ikasleak ere elkarlanean aritzea)… Horretaz gain, irakaslearen jardunak indar handiagoa ipini beharko luke ikasleak bere kasa ikas dezan –haren gidaritzapean, noski–, eta bizitzan zehar ikasteko grina ere piztu beharko lioke. Irakaslea informazio eta komunikazio teknologiak eskaintzen dituen aukera guztiei adi dagoen profesionala beharko luke, eta aukera horiek baliatu ikasleen ikasketa-prozesua egokiago, arrakastatsuago eta erakargarriago egiteko. Aldi berean, etengabe aldatzen ari den gizarte honetan, bere jarduna modu kritikoan etengabe berrikusteko gai izatearekin batera, ikasleari ikasten ikastea lagundu beharko lioke. Ondo legoke gure jarreraren ardatza eguneratuta egotea, aldaketen aurrean irekiak eta aldaketa horiek aurrera eramateko prest izatea (ez baitugu ahaztu behar oraingo ikasleak oraindik existitzen ez diren lanetarako prestatzen ari garela).

Hori guztia ez du programa batek ekarriko; izan ere, erabiltzaileak hautatzen baitu tresna nola eta zertarako erabili. Hori, neurri handi batean, gure jarrera eta aldaketaren beharra sumatzeak baino ez du ekarriko; halere, denok dakigu konpromisoa lortu ahal izateko, borondateaz gain, nahitaezko direla formazioa, laguntza, taxuzko eduki digitalak eta azpiegitura egokiak. Ohiko gurpil zoroan sartu nahi ezean, irakaslearen rola berrasmatu behar dugu. Oraintxe da horretarako une aproposa.

Twitter, zalantzarik gabe, nire PLE edo Personal Learning Environment delakoaren bihotza bihurtu da. Bertan ezagutzen ari naiz pertsona interesgarrien lana – nire afizio, ofizio eta jakin-min berdintsua dutenak-, eta bertatik jasotzen ditut, eguna joan eguna etorri, esteka, irakurgai, beste pertsonenganako zubia egingo duten erabiltzaileen erreferentzia eta aurkezpen interesgarriak, besteak beste, etengabeko jarioan. Gaur @simbeckhampson-en tweet honen bidez, Maria Andersenen aurkezpen honetara iritsi naiz, jokoen papera irakaskuntzan aztertzen duena.

Web 2.0, IKT eta teknologia berrien mundu zirraragarri honen aukera amaigabeak ezagutzen hasi nintzen unetik, oso garrantzitsua iruditu zait joko eta simulazioen integrazioa hezkuntzan arrazoi askorengatik. Lastima euskaraz hain eduki gutxi egotea! Eduki gutxi eta, beraz, aukera ugari alor hori miatu eta garatzen hasteko…

Twitterren, @idocente erabiltzailearen bidez, Stephen Downesen aurkezpen honetara iritsi naiz. Lastima ez daudela Downesen hitzak, bideo batean jasota, aurkezpenarekin batera! Honela ere, baina, bere mezua ondo ulertzen dela iruditzen zait. Bi aldiz ikusi beharrekoa, zalantzarik gabe!

Hementxe uzten dizuet “ikasten ikasi” eta konektibismoari buruzko aurkezpena, hausnarketa egin dezazuen: